Започнете го денот со една лажица мед!
На први јануари по стариот, а на 14-ти според новиот календар се слави Мал Божик и Православна Нова година.
Зошто е добро да се земе една лажица мед
На овој ден се верува дека треба да се земе една лажица мед, што е поврзано со животот и делото на Свети Василиј.
Свети Василиј е роден во времето на царот Константин. Сè уште некрстен, студирал филозофија, реторика и астрономија 15 години во Атина.
Тој е крстен во реката Јордан заедно со неговата поранешна учителка Евула. Бил епископ на Кесарија Кападокија речиси 10 години, а својот земен живот го завршил на 50-годишна возраст.
Беше голем поддржувач на православието, морално чист и крајно ревносен, богослов ум, организатор и столб на светата црква.
Во црковната служба се нарекува „пчела на Црквата Христова“, која им носи мед на верниците, а со осилото ги боцка еретиците. Затоа, на овој ден треба да земете една лажица мед.
Василиј го слават како празник за крштевање, а Грците и Русите како именден. Кога 1 јануари беше земен како календарски почеток на новата година, тогаш Малиот Божиќ почна да се слави како Православна Нова година.
Палење пожари на раскрсници
Стара Нова година или Малиот Божиќ имаа различно значење во одредени семејства или заедници.
Одредени божиќни обичаи се повторувале во руралните средини, иако, во споредба со литературата поврзана со постарите периоди, во значително намален размер.
Остатокот од елката се чувал, од Божиќ до Малиот Божиќ, со цел да се обезбеди плодност и плодност во заедницата.
Вртење на паричка „василица“.
Највпечатлив дел од прославата е Вртење на паричка – василица. Во повеќето семејства се прави слично како погача, со тенки кори, само без ореви, со мед и маснотии.
Во Србија има места каде се ставаат крофни, исто како божиќната погача, а кој ќе го најде ќе има среќа во следните 12 месеци.
На овај ден, во некои села беше обичај домаќинката да зема снег и, трчајќи во собата, да го фрла по децата викајќи: „Бегајте топло, бркајте ладно!“.
Се верува дека ги штити децата од треска. По ова децата ги соблекоа алиштата и ги фрлаа преку гранките од сливи или јаболка, за да се „исчистат од вошки“.
Во некои региони утре внимателно се гледа во небото и се набљудува времето. Ако на 14 јануари паѓа снег или е облачно, ни претстои родна година. Сувото време, се верува, носи и сушна година пред нас.
Гатање на девојки
Новата година треба да се дочека буден, па за време на ова бдение многу девојки погодуваа дали ќе се венчаат таа година и со кого ќе се омажат.
Меѓу овие гатачки особено е интересно гатањето на девојките во Босна – пред зори се качувале на таванот и ги фрлале чевлите надвор од вратата, па ако чевлите, кога ќе паднат, се насочени подалеку од куќата – тоа е знак дека ќе се венчаат.
