Хемороидите се еден од најчестите проблеми во проктолошката практика. Иако многу луѓе се соочуваат со оваа непријатност, често се срамат да побараат помош. Иако најчесто не се опасни по живот, занемарените хемороиди можат да предизвикаат болни и сериозни компликации, како што се крвавење, тромбоза или инфекција.

Д-р Милена Шќепановиќ, проктолог, детално објаснува што треба да знаете за хемороидите – од причините за нивното појавување до начинот на лекување и превенција.

Причини за појава

Хемороидите настануваат поради проширување на вените во аналниот канал. Иако точната причина за нивното појавување не е целосно позната, постојат бројни фактори кои можат да придонесат за нивниот развој.

Д-р Милена Шќепановиќ истакнува дека меѓу најчестите фактори се неправилната исхрана, хроничниот запек, прекумерната употреба на лаксативи, долгото седење и стоење, напрегањето при кревање тешки предмети и, секако, бременоста.

Исхраната сиромашна со растителни влакна е еден од клучните фактори на ризик бидејќи предизвикува проблеми со запекот, што доведува до напрегање при празнењето на цревата. На долг рок, ова напрегање го зголемува притисокот врз хемороидалните вени, што може да доведе до нивно проширување и слабеење.

И хроничната дијареја може да има сличен ефект, бидејќи продолженото празнење на цревата може да ја наруши структурата на вените.

Прекумерната употреба на лаксативи исто така може да создаде проблеми со природната функција на цревата, што на крајот може да доведе до потреба од поголемо напрегање при празнењето.

Долгото седење и стоење, физичкиот напор, како што е кревањето тешки предмети, како и зголемениот притисок за време на бременоста, исто така можат да придонесат за развој на хемороиди.

Покрај овие фактори, улога може да има и генетиката, особено кога станува збор за послаба структура на венските ѕидови. Кај постарите лица ризикот е поголем поради намалувањето на еластичноста на ткивата.

Симптоми на хемороиди

Иако хемороидите често не предизвикуваат сериозни симптоми, постојат неколку вообичаени знаци на кои треба да се обрне внимание.

Крвавењето е еден од најчестите симптоми. Најчесто крвта е светлоцрвена и може да се забележи на тоалетната хартија, во тоалетната школка или на долната облека.

„Крвта може да се појави уште на самиот почеток, практично уште во првата фаза на хемороидите. Интензитетот на крвавењето е различен – некој може да има само трага од крв на тоалетната хартија, а кај некого може да се појави и поголемо крвавење.

Најчесто трае неколку дена, па спонтано исчезнува, а потоа повторно се појавува. Понекогаш може да се случи луѓето да крвават со месеци или години, со ист интензитет, и да доведат до состојба на анемија“, вели д-р Шќепановиќ.

Во понапредните фази хемороидите можат да излезат од анусот, односно да пролабираат, што може да предизвика болка и непријатност при седење или движење.

Тромбозата на хемороидите, која може да предизвика силна болка, се јавува кога ќе дојде до згрутчување на крвта во самиот хемороид. Иако тромбозата може да биде многу болна, најчесто не е опасна и може да се лекува со креми или хируршка интервенција.

Промена на исхраната

Промената на исхраната е еден од првите и најважни чекори во лекувањето на хемороидите.

Д-р Шќепановиќ препорачува исхрана богата со растителни влакна, како што се овошје, зеленчук, мешунки и интегрални житарки, бидејќи влакната помагаат столицата да биде помека и полесна за исфрлање. На тој начин се намалува потребата од напрегање при празнењето на цревата.

Покрај внесувањето влакна, важно е да се внесува и доволно течност, што исто така помага столицата да остане помека. Овошните сокови, особено сокот од сливи, можат да бидат корисни бидејќи го поттикнуваат варењето и го ублажуваат запекот.

Исто така, треба да се избегнуваат зачинета и лута храна, алкохол, кафе и пржена храна, бидејќи тие можат да ја иритираат аналната регија и да ги влошат симптомите.

Добро е да се избегнуваат и рафинираните производи и брзата храна, бидејќи можат да придонесат за запек и влошување на состојбата.

Кога е потребна операција?

Иако промената на исхраната и другите конзервативни методи можат да бидат ефикасни, во некои случаи тоа не е доволно.

Ако симптомите станат сериозни, како што се постојано крвавење, пролапс на хемороидите или тромбоза, а состојбата не реагира на терапијата, може да биде потребна хируршка интервенција.

Операцијата најчесто се применува кај хемороиди од четврти степен, кога хемороидите постојано се надвор и не можат да се вратат во аналниот канал.

Хируршкото лекување вклучува отстранување на променетите хемороидални јазли, додека кожата меѓу јазлите обично се зачувува. Операцијата се изведува под анестезија и може да бара неколку дена престој во болница.

Како алтернатива, кај внатрешни хемороиди од втор и трет степен може да се користи методот со еластични лигатури.

Овој метод подразбира поставување гумена лигатура околу основата на хемороидот, со што се прекинува дотокот на крв. Хемороидот постепено се намалува и на крајот отпаѓа.

Превенција – животни навики кои можат да помогнат

Превенцијата на хемороидите е многу важна. Иако некои фактори на ризик не можат целосно да се избегнат, постојат неколку животни навики кои можат значително да го намалат ризикот од нивно појавување.

Редовното вежбање е една од најважните превентивни мерки, бидејќи физичката активност ја подобрува циркулацијата, го забрзува метаболизмот и варењето, што придонесува за редовно празнење на цревата.

Исто така, важно е да не се одложува потребата за празнење на цревата. Непотребното напрегање при празнењето може да создаде дополнителен притисок врз хемороидалните вени, што може да доведе до нивно проширување.

Но, тоа не значи дека треба да поминувате половина час во тоалет обидувајќи се да се испразните.

„Самата положба во тоалетот е таква што може да создава притисок врз хемороидалните вени. Ако тоа се повторува од ден на ден, само тоа може да доведе до проширување на хемороидалните вени. А ако столицата е и малку потврда, тоа е уште еден дополнителен фактор“, истакна д-р Милена Шќепановиќ.

Покрај тоа, важно е да се одржува добра анална хигиена за да се спречат иритација и инфекции.

Доколку забележите симптоми како крвавење или болка, важно е да се обратите кај лекар. Симптомите кои се припишуваат на хемороиди можат да бидат слични со симптоми на други заболувања, вклучително и рак на дебелото црево.

Напомена: Овој текст има информативна цел и не претставува замена за медицински преглед, дијагноза или совет од лекар.