Руја Игнатова се нарече себеси „Крипто кралица“ и тргна да ја промовира својата наводно нова дигитална валута, OneCoin. Таа успеа да ги убеди инвеститорите ширум светот да и испратат вкупно 4 милијарди долари, а потоа исчезна без трага. Сега на ФБИ и дише во врат.
ОneCoin, велат властите, бил измама. Во четвртокот според ФБИ се најде на второто место на листата на 10 најбарани криминалци во светот, неколку дена откако Европол го стори истото. Во известувањето на бирото објавено во четвртокот се нудеше награда од 100.000 американски долари за секоја информација што ќе доведе до апсење на г-ѓа Игнатова.
Пред 3 години, британскиот новинар Џејми Бартлет со месеци истражуваше како „Крипто-кралицата“ го направи тоа и се обиде да открие каде се крие.
На почетокот на јуни 2016 година, Руја Игњатова (36) одржа говор во арената Вембли во Лондон пред илјадници обожаватели, облечена во скап фустан, украсен со дијамантски обетки. Таа им кажа на толпата дека OneCoin ќе стане најголемата криптовалута во светот за секого.
Биткоинот беше првата криптовалута и сè уште е најголема и најпозната, но во тоа време само што влегуваше во мејнстримот како концепт. Многу луѓе сакаа да се вклучат во можноста за тргување со криптовалути.
– OneCoin е убиец на Биткоин. За две години веќе никој нема да зборува за биткоин – изјави Руја во Арена.
Низ целиот свет, луѓето веќе ги вложија своите заштеди во OneCoin со надеж дека ќе станат дел од новата револуција. Документите објавени во емисијата на BBC покажуваат дека луѓето потрошиле речиси 30 милиони евра на OneCoin во првите шест месеци од 2016 година, од кои два милиони за една недела. Помеѓу август 2014 година и март 2017 година, повеќе од четири милијарди пристигнаа од десетици земји – од Пакистан, Бразил и Хонг Конг до Норвешка, Канада и Јемен, дури и Палестина.
Но, имаше нешто важно што инвеститорите не го знаеја, а за да се разбере потребно е да се знае како функционира криптовалутата, што не е лесно. Но, прво треба да разберете дека парите се вредни само затоа што луѓето мислат дека се. Без разлика дали банката издава банкноти или школки, принципот е ист – функционира само кога сите веруваат во тоа.
Руја сакаше да ја продаде оваа идеја на масите и да заработи пари. Но, нешто тргна наопаку. На почетокот на октомври 2016 година, четири месеци по говорот на Руја во Лондон, службата за вработување го повика експертот за блокчејн Бјорн Бјерк со необична понуда. Стартап за криптовалути од Бугарија бараше CTO, нудејќи му стан, автомобил и годишна плата од 250.000 фунти.
-Размислував каков ќе биде мојот бизнис таму и мислев дека прво им треба блокчејн, бидејќи во моментов го немаат. Но, тоа беше компанија за криптовалути – вели Бјерк.
Тоа беше компанија за криптовалути и работеше некое време без блокчејн, поради што им требаше Бјерка. Прашал за која компанија се работи, а кога му рекле дека е OneCoin, тој ја одбил работата.
Џен МекАдам, е една од оние кои инвестираа во криптовалутата на Руја. Таа инвестираше 10.000 евра и ги убеди пријателите и семејството да инвестираат вкупно 250.000. Таа ја гледаше веб-страницата на OneCoin, гледајќи ја нејзината вредност како расте и планираше патувања и шопинг патувања. Меѓутоа, на крајот на годината, непознат маж ѝ се јавил преку Интернет, велејќи дека е добронамерник кој го проучувал OneCoin и сака да разговара со инвеститорите. Тој странец беше Тимоти Кари, ентузијаст за биткоин и активист за криптовалути. Тој верува дека OneCoin ќе ги омаловажи криптовалутите и му кажа на МекАдам дека тоа е измама и дека може да го докаже тоа.
Тој ја запознал МекАдамова со Бјерк, кој и објаснил дека компанијата на Руја нема блокчејн. Откако ја проучуваше неговата презентација, МекАдам почна да ги испрашува лидерите на нејзината група OneCoin за блокчејн. Отпрвин ѝ беше кажано дека не треба да знае ништо за тоа, но како што таа упорно упорно доби говорна пошта во април 2017 година.
– Во ред Џен… не сакаат да ги откријат тие информации за да не тргне нешто наопаку со местото каде што се чува блокчејнот. Плус, како апликација не и треба сервер зад неа. Тоа е нашата блокчејн технологија, SQL сервер со база на податоци – и рекоа.
Благодарение на Кари и Бјерк, МекАдам знаеше дека стандардната база на податоци на серверот SQL не е основа за вистинска криптовалута, бидејќи менаџерот на базата на податоци може едноставно да влезе и да ја промени по своја волја.
Неизбежниот заклучок беше дека бројките што се зголемуваат на страницата OneCoin се бесмислени. Таа со пријателите и семејството фрлила четврт милион евра.
Исчезна на пат кон Лисабон
Во меѓувреме, Руја продолжи да патува низ светот „продавајќи ја маглата“, надевајќи се дека ќе привлече нови инвеститори. OneCoin рапидно растеше, а таа само што почна да го троши новооткриеното богатство. Руја почна да купува недвижен имот во Софија и во црноморското одморалиште Созопол, вреден неколку милиони долари. Таа организираше забави на нејзината луксузна јахта „Давина“, а еднаш во јули 2017 година на ваков настан пееше и американската поп ѕвезда Биби Рекс.
Меѓутоа, бидејќи нејзината компанија постојано ја одложуваше долго ветената размена што ќе го претвори OneCoin во готовина, инвеститорите станаа сè позагрижени. Руја требаше се да им објасни на голема средба во Лисабон, во октомври 2017. Позната по својата точност, Руја не се појави.
– Таа беше на пат. Никој не знае зошто не дошла – се сеќава еден од учесниците на состанокот.
Следеле панични повици и пораки, а откако се јавиле во централната канцеларија во Софија, дознале дека и тие не знаат ништо. Руја ја нема. Некои се плашеа дека е киднапирана, па дури и убиена, но Руја всушност отишла во илегала. Документите на ФБИ презентирани пред судот претходно оваа година велат дека Руја се качила на лет на Рајанер од Софија за Атина на 25 октомври 2017 година, две недели откако не се појавила на митингот во Лисабон, а потоа целосно исчезнала „од радарот“. Тоа беше последен пат кога некој ја слушна или виде Руја.
Тешко е да се каже колку пари се инвестирани во OneCoin. Документите што ги виде Би-Би-Си покажуваат дека меѓу август 2014 година и март 2017 година биле инвестирани околу четири милијарди евра, но некои веруваат дека тоа би можело да биде и до 15 милијарди.
Џорџ Кат, продуцентот на подкастот „The Missing Cryptoqueen“ реши да ги следи парите. Оливер Булог, експерт за „земја на пари“ – засенчен паралелен свет каде што криминалците и супербогатите го кријат своето богатство – објаснува дека не е така лесно да се следат парите, бидејќи криминалците ги структурираат своите компании и банкарски сметки на таков начин што се чини дека нивните средства исчезнале.
-Сè уште постои. Може да се користи за купување работи, политичко влијание, убави куќи и јахти. Но, кога треба да барате некого – тој е невидлив – истакнува Булог.
И корпоративната структура на OneCoin е многу сложена. На пример, Руја купила голем имот во центарот на Софија. Технички е во сопственост на фирмата „Ван проперти“, која е во сопственост на фирмата „Риск ltd“. „Ризик“ беше во сопственост на Руја, но сопственоста беше префрлена на неименувани Панамци, но сепак со него управуваше друга фирма „Перагон“, во сопственост на фирмата „Артефикс“, која е во сопственост на мајката на Руја, Веска. Во 2017 година сопственоста на „Артефикс“ била продадена на непознат маж на возраст од дваесетина години.
Во поврзаната глобална економија, средствата едноставно може да исчезнат и да завршите да ги бркате сенките, а како што заклучува Би-Би-Си, кога се соочувате со „тешка“ измама од повеќе милијарди евра, не е невообичаено да се појавуваат групи „сенки“ .
Интересно, бизнисот на OneCoin продолжи и го презеде братот на Руја Константин Игнатов по нејзиното исчезнување. Американското Министерство за правда тврди дека има докази за поврзаност меѓу Игнатов и „значајни играчи во источноевропскиот организиран криминал“. Тој беше уапсен во Лос Анџелес на почетокот на март 2019 година, кога сакаше да се врати во Бугарија по митинг поврзан со OneCoin. За време на качувањето, тој беше уапсен од агенти на ФБИ и обвинет за измама поврзана со OneCoin. Отприлика во исто време, американските власти го обвинија Руја во отсуство за измама и перење пари. Интересно е што и после се, OneCoin продолжи да функционира, а луѓето продолжија да инвестираат во него.
